Film ist’i sakin kacirmayin yazisi


film-ist-a-girl-and-a-gun1Gustav Deutsch, Godard’in Griffith’ten aparttigi cumlenin “kadin ve silah” kismina gelmeden once de filmin “olma” haliyle ilgileniyordu. 1995 yilinda sinemanin 100. Yiliyla ilgili bir proje dahilinde basladigi “Film ist” serisiyle ilgili o gunlerde verdigi bir roportajda, projenin acik uclulugundan ve ne zaman bitebilecegini birakin bitirme gibi bir ihtmalin belirsizliginden bahseder. Ama hayat bu ya Deutsch Film ist projesinin 13. bolumune kadar ulasabildi, ve ne mutlu ki !f ozel gosterime bu filmi almaya karar verdi. Biraz Deutsch’dan ve bu filmin bize gosterebileceklerinden bahsedelim o zaman..

Gustav Deutsch mimarlik egitimi alip sinemaya gecenlerden. Tipki Apichatpong Weerasethakul gibi. Deutsch’u cok fazla bir gelenege oturtma taraftari olmasam da, ugrastigi alanin belli bir geleneginin de oldugunun da bilincindeyim, dolayisiyla biraz ondan bahsetmeli. ‘Found footage’ adi uzerinde, herhangi bir sekilde karsilasilan bir parca filmin, harekeli goruntunun yeni bir baglama oturtularak geri donusturulmesiyle ilgili. Buluntu film, ozunde karsilasmayla ilgili; karsimiza cokca oldugu gibi bir bit pazarinda da cikabilir, ya da ailemizdeki merakli birisinin cektigi sandikta bekleyen 8mm filmler de olabilir, ya da Mussolini’nin kameramaninin cektigi sikici filmler de olabilir (bunlar aracaligiyla aslinda arka planda fasizmin gelisimine ve ruhuna dair ne kadar cok sey sakladigi gorulebilir, siddetle bkz. Angela Ricci Lucchi ve Yervant Gianikian’in filmleri) Ya da eski egitim amacli filmlerde, ozel arsivler icin uretilmis erotik filmlerde (bu filmde Deutsch’un Kinsey Arsivi’nden ozel izinle bazi filmler kullandigini hatirlatmali), aktualite goruntuleri.. Yani onumuzun arkamazin hareketli goruntulerle dolu oldugu bu arsivlenemeyen “arsiv hastaligi” caginda sonsuz secenek soz konusu. Bir nevi Duchamp’in pisuarindan baslayan, bulunmus nesne’den, bulunmus filme gelen yol.

90lardan baslayarak neredeyse avangard sinemanin bir alt-turune donusen bu film yapma bicimini biraz daha eskiye dogru goturup cesitli anamoli noktalari tespit edebilmek mumkun. (Cornell, Conner, Storck, Ken Jacobs, Frampton, vs..) Ozellikle Avusturya’da ‘Six Pack Fim’in etrafindan Martin Arnold (Hollywood filmlerini yapisokumune ugrattigi kisa filmleri cidden nefistir, Deanimated‘i Istanbul Modern’e ugramisti), Peter Tscherkassky ve Dietmer Brehm gibi isimlerin farkli perspektiflerden arsiv ve geri donusum konusuna yeni sorular ve tekniklerle yaklastiklarini goruyoruz. Deutsch da bu grup icerisinde digerleri gibi once film materyalinin modernist elestirisinden duruma dahil olan, sonra da sinemanin oynadigi roller uzerine buyuk harfle baslayan sorularla (yikimlarla ve savaslarla bizi bekleyen bir yuzyili pelikuldeki semptomlarindan yeniden okumaya yonelten sorular bir anlamda), ve bu sorulari destekleyen belli tarihsel ve kuramsal bilincle duruma yaklasanlardan. “Film ist” projesinin genel derdi bir yandan goruntunun ve hareketin ickin, ‘orada olma’ halini kesfederken diger yandan da hikaye anlatmanin nasil ideolojik aygitin bir parcasina donustuguyle , bir anlamda meshur eski filmin sonundaki silahin seyirciye cevrilme surecini kesfetmeye calismakla ilgili.  Amerikali film kuramcisi Tom Gunning, Gustav Deutsch’un filmlerini Leibinz’e atifta bulunarak “sinemasal monadaloji”ler olarak adlandiriyor. Sinemayi yansimalar ve cagrisimlar alani olarak algiladigi ve bu baglantiyi modern hayata tasiyabilmekteki yetkinligi, Gunning’e gore Deutsch’u bu kavrama yakin kilan unsurlar.

Butun bu kuramsal arkaplan zenginligine ve yogunluguna ragmen Deutsch’un filmlerini izlemek inanilmaz derecede keyif verici. Cok onbilgi gerektirmeden, sadece sinemayi sevme ve bunun uzerine biraz olsun kafa yoruyor olma onkosuluyla gidilmesi durumunda dahi rahatlikla tatmin edebilecek bir elektrige sahip nadir deneysel filmlerden. Pulido /Fennesz /Siewert/Stangl‘in essiz elektronik muziginin birliktegiyle Film ist: A Girl and A Gun izlemesi hayranlik verici, esrik bir deneyime donusen !f 2010 programinin essiz ‘terra incognita‘sinda kesfedilmeyi bekleyenlerden. Sadece bir gosterim, 35mm kopya, baska yerde bulamayabilirsiniz. Bizden soylemesi!

  • Wilbirg Brainin-Donnenberg, Michael Loebenstein (ed.), GUSTAV DEUTSCH, Filmmuseum Synema Publications, 2009. (Deutsch’un film ve mimarlikla ilgili islerinin derinlemesine incelendigi ilk akademik yayin.)

2 Comments

Add yours
  1. yoel meranda

    ben görmek ÇOK istiyorum, hatta en çok görmek istediğim 2 filmden biri, ama niye TEK gösterim ve niye bu gösterim iş saatine denk geliyo ki?

  2. cagri

    İzlediğim 7 film içinde festivalin en güzel filmiydi diyebilirim. Uzun seneler aklımdan çıkmayacak…

+ Leave a Comment