Belgeselin kadınları, kurmacanın erkekleri


Yazı için Documentarist ekibinden Necati Sönmez’e teÅŸekkür ederiz

hangi_insan-haklari_afisBelgeselcilerin, kadınları daha çok zayıflıklarıyla anlatmak gibi bir eÄŸilimi var: Ezilen, horlanan, katledilen, tecavüze uÄŸrayan ‘kurban’lar olarak kadınlar… Bunların gerçeÄŸi yansıtmadığını kimse söyleyemez, ama eksik olduÄŸu kesin. Bir de güçlülük timsali kadınlar var ki onların sesinin duyulması ayrıca önemli; çünkü yılgınlığa karşı umudu temsil ediyorlar.

DOCUMENTARIST’in bu sene 8-11 Aralık’ta gerçekleÅŸecek yavru festivali Hangi Ä°nsan Hakları?’nın odağında onlar var; türlü baskılara direnen, kendilerini özgürlüğe adamış ve sırf bu yüzden büyük bedeller ödeyen kadınlar. Bunların hepsi Aung San Suu Kyi kadar ‘ÅŸanslı’ deÄŸil maalesef; dünyanın ilgi odağı olmak bir yana, isimleri dahi anılmaz. Ä°ÅŸte size bir örnek: Irom Sharmila. Hindistan’ın Manipur eyaletinde yaÅŸayan bir ÅŸair ve aktivist. Hindistan merkezi yönetiminin 1958’den beri o bölgede uyguladığı olaÄŸanüstü durumun kaldırılması, kıyım, baskı ve aÅŸağılamaların son bulması talebiyle, 10 yıldır narin bedenini koskoca bir devlete siper etmiÅŸ durumda. “Manipur’un demir leydisi” Irom, geçtiÄŸimiz 4 Kasım’da açlık grevinde 10. yılını doldurdu. (Yanlış okumadınız!) Mücadele yöntemini tasvip eder ya da etmezsiniz, ama kararlılığı ve cesaretiyle Irom çoktan mitolojik bir kahramana dönüşmüş durumda. YüreÄŸiniz kaldırırsa buyrun, üç yıl önceki haliyle, 9 dakikada özetlenen hikayesini  izleyin.

EÄŸer bir anlamı olacaksa, bu senenin “Hangi Ä°nsan Hakları?” etkinliÄŸini Manipurlu ÅŸaire, Irom Sharmila’ya adamak isteriz.

Hangi Ä°nsan Hakları? sorusu sadece kadınlar için sorulmuyor. Çocuk Hakları baÅŸlığı altında, Uluslararası Çocuk Hakları SözleÅŸmesi’ni madde madde yüzümüze çarpan çocuklar var bir de. Trafikte araba camlarını temzileyerek aile geçimine katkıda bulunan ve “Gülümsersem daha çok para veriyorlar” diyerek riyakarlığımızı sergileyen Anna ya da kimlik kartı dahi yokken dünyayı gezme hayalleri kuran Mustafa gibi…

Medyamızın adını aÄŸzına almak istemediÄŸi “PKK’lı Alman terörist” Andrea Wolf vakası var, sonra. Hito Steyerl’in “Kasım” filminde ilk kareden itibaren boÄŸaza yerleÅŸen bir yumruk eÅŸliÄŸinde izlediÄŸimiz Andrea’nın hikayesi, yönetmenin araya Sergey Eisenstein, Jean-Luc Godard, Costa Gavras hatta Bruce Lee’den referanslar serpiÅŸtirerek çocukluk arkadaşına yaktığı müthiÅŸ bir ağıt niteliÄŸinde. 2004’te yapılmış bu filmin bugüne kadar Türkiye’de hiç gösterilmemiÅŸ olmasının ayıbını neye baÄŸlamalı? İçinde PKK, Kürt gibi cız sözcüklerin geçiyor olmasına herhalde… Filmde kurmaca belgesel iliÅŸkisine dair çok hoÅŸ akıl yürütmeler var. Birisi şöyle: “Gerçek ÅŸu ki, yalnızca kurmaca filmlerde, kadınlar erkeklerden daha güçlü.” DOCUMENTARIST – Hangi Ä°nsan Hakları?, çoÄŸunluÄŸu bunun her zaman böyle olmadığını göstermek üzere seçilmiÅŸ filmlerden oluÅŸuyor. Vu bunları hepinizle paylaÅŸmak için can atıyoruz!

1 comment

Add yours
  1. 1
    mustafa uzuner

    Gercekten cok iyi bir program olmus! Hemen, gitmeyi dusunenler icin ziyadesiyle etkileyici Rachel’i ve gecen senenin en ilginc Turk filmi oldugunu dusundugum Ozlem Sulak’in 12 Eylul’unu tavsiye edelim. “Jaffa, the orange’s clockwork” ve Kasim da haklarinda cok iyi seyler duyup/okudugumuz epeydir zulada bekleyen filmlerdi.

+ Leave a Comment